Jack Vance „Umierająca Ziemia” – okładka
Tytuł oryginału: The Dying Earth
Przekład: nieznany
Rok wydania oryginału: 1950
Rok polskiego (klubowego) wydania: 1989-1990 (encyklopediafantastyki.pl podaje 1986[1])
Liczba stron: 136
Seria: Mistrzowie Fantastyki • 5
Projekt znaku graficznego (serii): Dariusz Chojnacki
To jest jedna z niewielu klubówek, której nie przeczytałem. Pierwszy z nią kontakt miałem w Muzeum Techniki na giełdzie fantastyki. Pałac Kultury i Nauki. Byłem tam stałym „wystawcą”. Raz w miesiącu odbywała się tam giełda fantastyki. Tak o niej opowiadał Wojciech Jan Karwowski: „Pamiętam atmosferę zjazdów dla miłośników fantastyki, które odbywały się raz w miesiącu w Muzeum Techniki w Warszawie. Odlotowa muzyka Tangerine Dream, filmy pokazujące loty w kosmos, modele trójwymiarowe tajemniczych machin. Burzliwe dyskusje o rozwoju nauki i techniki.„[2]
Atmosfera naprawdę bywała tam fenomenalna. Pamiętam chociażby quiz urządzony nam – fanom fantastyki – przez Maciej Parowskiego, łatwo nie było. Pewnie będę pamięcią wracał jeszcze do tych dni.
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – spis treści
Wracając do Umierającej Ziemii”, Encyklopedia Fantastyki podaje rok wydania na 1986, ale skoro podaje, że Planeta zła wydana została w roku 1988 i była to pierwsza książka serii to dziwne byłoby, żeby piąta książka serii wyszła dwa lata wcześniej niż pierwsza.
Klubówkę tę kupiłem dopiero po latach na Allegro i nie przeczytałem do dzisiaj. Mój egzemplarz ma niebieskie strony – jest wydrukowany na niebieskim papierze. Składa się ona z następujących opowiadań:
- Turjan z zamku Miir
- Czarnoksiężnik Mazirian
- T’sais
- Lian Podróżnik
- Ulan Dhor
- Guyal ze Sfer
W odróżnieniu do czterech wcześniej omawianych książek, wydanie klubowe „Umierającej Ziemi” nie jest łatwo dostępne – na Allegro nie ma w tej chwili żadnego egzemplarza.
Skoro nie czytałem to, aby więc coś o tej książce napisać muszę się posiłkować Wikipedią[3]:
Umierająca Ziemia to zbiór opowiadań science fantasy/fantasy autorstwa amerykańskiego pisarza Jacka Vance’a, opublikowany przez wydawnictwo Hillman w 1950 roku.
Akcja rozgrywa się w bardzo odległej przyszłości, gdy Słońce zbliża się do kresu swojego istnienia. Niebo przybiera barwy od różu po głęboki błękit, oświetlone przyćmionym, czerwonym Słońcem, a świat zamieszkują dziwaczne rośliny i zwierzęta. Znaczna część książki rozgrywa się w zalesionym kraju Ascolais oraz w ruinach miast pokrywających krajobraz.
Świat ten naznaczony jest obecnością starożytnych ruin i innych pozostałości upadłych cywilizacji. Populacja ludzka kurczy się. Większość ludzi mieszka w budowlach wzniesionych dawno temu, w różnym stopniu zniszczenia, nędzy lub luksusu. Wielu korzysta także z magii (a w niektórych przypadkach z technologii), stworzonej w zamierzchłych czasach, której działania już nie rozumieją. Bohaterowie często w beztroski, nihilistyczny sposób wspominają o nieznanym, lecz przypuszczalnie krótkim czasie, jaki pozostał przed śmiercią Słońca, a wraz z nim Ziemi.
Wielu ważnych mieszkańców Ascolais to czarodzieje. Posługują się magią poprzez zapamiętywanie długich formuł zaklęć i aktywowanie ich poprzez wypowiedzenie właściwych komend. Po rzuceniu czaru formuła zostaje zapomniana, co zmusza maga do ponownego jej odczytania i nauczenia się na pamięć. Ponieważ nawet utalentowani czarodzieje mogą zapamiętać i „załadować” jedynie kilka zaklęć naraz, muszą polegać również na reliktach i innych umiejętnościach w celu ochrony. Z tysięcy zaklęć odkrytych na przestrzeni dziejów, ludzkości znanych jest już tylko sto. Pandelume sugeruje, że „magia” ma pochodzenie naukowe; wiele zaklęć powstało dzięki wykorzystaniu matematyki. Niezależnie od tego, wydaje się, że istnieją również czysto nadprzyrodzone moce.
Postacie
Guyal ze Sfere to młody, bogaty mężczyzna, znany wśród swego ludu z nieustannego zadawania pytań, spowodowanego „pustką” w jego umyśle, która zmusza go do poszukiwania wiedzy. Ostatecznie jego ojciec obdarza go magicznymi darami ochronnymi, aby Guyal mógł wyruszyć na poszukiwanie legendarnego Muzeum Człowieka i zadać pytania mitycznemu, wszechwiedzącemu Kuratorowi.
Liane Podrożnik [Wędrowiec w innych tłumaczeniach], „bandyta-trubadur”, jest próżnym, chciwym, nadmiernie pewnym siebie, sadystycznym i całkowicie amoralnym awanturnikiem. Podróżuje w poszukiwaniu bogactwa, wina, kobiet i pieśni. Aby zdobyć względy pięknej czarownicy, postanawia ukraść gobelin tajemniczej istocie zwanej Chun Nieunikniony.
Mazirian to czarodziej, który nie cofnie się przed niczym, by zdobyć jak największą wiedzę magiczną i władzę. Choć, podobnie jak Turjan, potrafi tworzyć sztuczne życie, jego kreacje pozbawione są ludzkiej inteligencji. Więzi Turjana, próbując zmusić go do zdradzenia sekretu.
Turjan to czarodziej, który udaje się do innego świata, by studiować u maga Pandelume. Pandelume, wdzięczny za ocalenie z śmiertelnego niebezpieczeństwa, uczy go sekretu tworzenia sztucznego życia oraz zaklęć i nauk utraconych dla ludzkiej wiedzy. Przygody Turjana często prowadzą go do konfliktów z innymi czarodziejami.
T’sais to sztuczna kobieta stworzona przez Pandelume, która z powodu błędu ma wadę mózgu: wszystko, co postrzega, budzi w niej obrzydzenie. W rezultacie przepełnia ją nienawiść do wszystkich żywych istot, w tym do samej siebie, i spędza czas, próbując polować i zabijać wszystko, co napotka (z wyjątkiem Pandelume). Po spotkaniu z T’sain, stworzoną przez Turjana z tego samego wzorca, lecz pozbawioną tej wady, próbuje opanować swój instynktowny gniew i prosi Pandelume o zesłanie jej na Ziemię. Tam spotyka Etarra, przeklętego przez czarownicę ohydnym obliczem. Łączą siły, by uleczyć swoje dolegliwości.
Ulan Dhor to początkujący szermierz i czarodziej. Wyrusza do miasta Ampridatvir, aby odzyskać parę starożytnych tablic, które rzekomo dają dostęp do dawnej wiedzy i magii.
Elai to dziewczyna, która okazuje życzliwość Ulanowi Dhorowi podczas jego podróży do Ampridatvir. Należy do odzianych na szaro czcicieli Cazdala. Ulan ujawnia jej prawdę o mieście, a ona zostaje jego przewodniczką i towarzyszką.
Etarr to zwyczajny mężczyzna, który miał nieszczęście zakochać się w złej czarownicy. Ta, używając swych mistycznych mocy, zamieniła jego twarz z twarzą demona, przeklinając go niewyobrażalnie potwornym obliczem. Mimo to Etarr pozostaje dobrym człowiekiem. Gdy oferuje pomoc i gościnę T’sais, ta dołącza do niego w podróży, by zmusić jego dawną kochankę do zwrotu twarzy. Choć Etarr nie jest określany jako czarodziej, zna kilka zaklęć, których używa do ochrony siebie i T’sais.
Książę Kandive Złoty, jak jest nazywany, to dekadencki i leniwy monarcha rządzący miastem Kaiin. Jest również czarodziejem o znacznej mocy, od którego Mazirian wykradł sekrety nienaturalnie długiego życia. Jego wiek pozostaje nieznany. Kandive finansuje wyprawy swojego bratanka, Ulana Dhora.
Pandelume to potężny czarodziej zamieszkujący krainę Embelyon. Posiada wiedzę o wielu rzeczach utraconych dla ludzkości w czasach Turjana, w tym o metodzie tworzenia sztucznego życia, o wszystkich zaklęciach, jakie kiedykolwiek wynaleziono, oraz o naukach przyziemnych, takich jak matematyka. Nie jest jednak istotą doskonałą ani nieomylną; stworzył wadliwą T’sais i potrzebuje Turjana, by ten odzyskał dla niego magiczny relikt niezbędny do pokonania dawnego wroga. Choć ma fizyczną postać, nigdy nie jest widziany przez inne postacie; najwyraźniej jego widok powoduje obłęd lub śmierć.
Rogol Domedonfors, ostatni władca miasta Ampridatvir, niezdolny powstrzymać nieustanne zamieszki ogarniętego religijnym szałem ludu, zostaje śmiertelnie ranny i tworzy dwie tablice zawierające klucz do swej wiedzy. Miasto, niegdyś bastion nauki, pogrąża się w barbarzyństwie. Tysiące lat później Ulan Dhor i Etai próbują wykraść te tablice ze świątyń, odkrywając przy tym zaskakujący, prawdziwy cel ich stworzenia.
Shierl jest córką kasztelana Saponidów. Gdy Saponidzi zmuszają Guyala do wyboru najpiękniejszej młodej kobiety w Saponce, wybiera on Shierl, nieświadomie skazując ją na złożenie w ofierze demonowi Blikdakowi. Guyal i Shierl nawiązują relację, gdy Saponidzi zmuszają go do eskortowania jej do Muzeum Człowieka.
T’sain to piękna, sztuczna kobieta stworzona przez Turjana. Powstała z tego samego „wzoru”, którego Pandelume użył do stworzenia T’sais, lecz nie posiada jej wady umysłowej. T’sain wraca z Turjanem na Umierającą Ziemię, a później ratuje go z rąk Maziriana.
I jak zwykle na koniec kilka zdjęć omawianej książki.
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – pierwsza strona
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – druga strona
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – strona tytułowa
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – metryczka
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – pierwsza strona opowieści
Jack Vance „Umierająca Ziemia” – ostatnia strona opowieści
„Umierająca Ziemia” – grzbiet
I niezmiennie – jeśli chcecie coś dodać, sprostować, podzielić się swoją historią – to komentujcie. Może wśród czytających jest ktoś, kto bywał w Muzeum Techniki na giełdach fantastyki.
[1] https://encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Umieraj%C4%85ca_Ziemia
[2] Mirosława Łomnicka, Interdyscyplinarna Biblioteka Komandora św. Łazarza, „Magazyn Literacki Książki” 2021, nr, s. 14-18.
[3] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Dying_Earth
