Philip Dick „Wojna z Fnoolami” – okładka
Tytuł oryginału: The War with tht Fnools, The Father – Thing
Rok wydania oryginału: 1954/1964
Rok polskiego (klubowego) wydania: 1984[1]
Przekład: Wiktor Bukato (z dużą dozą prawdopodobieństwa jeśli chodzi o The Father – Thing)
W książce nie podano autora tłumaczenia, ale… Opowiadanie The Father – Thing w obiegu oficjalnym ukazało się w roku 1990 w trzecim numerze Fenixa[2] – oczywiście, z podanym autorem przekładu – Wiktorem Bukato. Tłumaczenie z klubówki i Fenixa są niemal identyczne, co świadczy o tym, że autorem jest jedna i ta sama osoba.
Liczba stron: 20
Seria: XYX – 5
Piszę o tej klubówce teraz, bo właśnie ją kupiłem. Cena nie była specjalnie niska, jak na dwudziestostronnicowy zeszyt – zapłaciłem 76,40 zł. Wcześniej jakoś zeszytami się zupełnie nie interesowałem – nie traktowałem ich jak prawdziwe klubówki. I nadal nie mam do nich przekonania.
Ale seria XYX jest szacowna, wyszło w niej 16 (lub 15 – bo do jednego tytułu nie dotarłem) zeszytów:
- Alan E. Nourse „Przez słoneczną stronę”
- Philip K. Dick „Elektryczna mrówka”
- Cherry Wilder „Sprzedawcy światła i ciemności”
- Harlan Ellison „Po tamtej stronie”
- Philip K. Dick „Wojna z Fnoolami”
- RayBradbury „Sen w gorączce”
- Philip K. Dick „Uzurpator”
- Arthur C. Clarke „Gwiazda”
- Sydney van Scyoc „Pieśń śmierci”
- antologia „Sfallus”
- Robert Silverberg „Basileus”
- Shin’ichi Hoshi „Era gadgetów”
- Ron Goulart „Projekt Koziorożec”
- Jack Finney „Strach”
- Jack Finney „Osoby zaginione”
Zeszyt zawiera dwa opowiadania: Ojciec – nie ojciec („The Father – Thing”) i właśnie Wojna z Fnoolami („The War with tht Fnools”).
W opowiadaniu „Ojciec – nie ojciec” młody chłopiec o imieniu Charlie odkrywa, że mężczyzna, którego uważał za swojego ojca, w rzeczywistości nim nie jest. Człowiek, który wraca z pracy, całuje jego matkę, siada do kolacji i opowiada o swoim dniu, może wyglądać jak prawdziwy pan Walton, lecz Charlie wie lepiej. Tylko on zna prawdziwą i przerażającą tajemnicę – jego prawdziwy ojciec został zabity, a istota podszywająca się pod niego jest w rzeczywistości kosmitą, który przejął jego ciało i zagarnął jego życie. To już nie jest ojciec Charliego; to rzecz.
Opowiadanie opiera się na znanym motywie, szczególnie popularnym w latach pięćdziesiątych XX wieku, który do dziś budzi zainteresowanie. Wyraża on lęk przed tym, że ludzie nie są tacy, jakimi wydają się na pierwszy rzut oka. Idea polega na tym, że pod fasadą podmiejskiej normalności może czaić się coś złowrogiego. W tym przypadku opowiadanie Dicka ma jednak bardziej osobisty charakter niż większość tekstów wykorzystujących ten motyw.
Historia ta nie koncentruje się na inwazji całej społeczności, lecz na przejęciu jednej konkretnej rodziny. Obce przejęcie władzy pełni tu funkcję metafory wyobcowania. Postać „ojca – nie ojca” symbolizuje pozornie niepojęte motywy, które mogą podważyć i zniszczyć domowe relacje oraz stabilność rodziny. Opowiadanie Dicka jest więc zarówno mrożącą krew w żyłach historią science fiction, jak i emocjonalnie poruszającym tekstem o dziecku próbującym pogodzić się z chaosem we własnej rodzinie. To, dokąd Charlie zwraca się o pomoc, gdy zostaje wykluczony z własnego domu, jest dość zaskakujące i wiele mówi o poglądach Dicka na temat wspólnoty i wygnania.[2]
Z kolei „Wojna z Fnoolami” to komedia. Fnoolowie są najeźdźcami, którzy wyglądają jak dwustopowe istoty ludzkie. Przybierają role mechaników Volkswagena, artystów cyrkowych z egzotycznych grup etnicznych i podobnych postaci, nie zdając sobie sprawy z tego, że wyróżniają się niezwykle niskim wzrostem. Następnie jeden z Fnoolów odkrywa, że jeśli którykolwiek z nich podejmie czynność związaną z „występkiem” – początkowo paleniem tytoniu, a później, niezależnie, spożywaniem alkoholu – wszyscy Fnoolowie zyskują dwa stopy wzrostu. Wówczas stają się nieodróżnialni od ludzi, choć tylko tymczasowo, aż do momentu, gdy któryś z nich podejmie aktywność seksualną, po czym wszyscy stają się nieludzko wysocy.
Dick tak mówił o tym opowiadaniu: Cóż, po raz kolejny zostajemy najechani. I to w sposób upokarzający – przez formę życia, która jest absurdalna. Mój kolega Tim Powers powiedział kiedyś, że Marsjanie mogliby nas najechać, po prostu zakładając śmieszne kapelusze, a my nigdy byśmy tego nie zauważyli. To rodzaj inwazji niskobudżetowej. Sądzę, że doszliśmy do momentu, w którym możemy się bawić samą ideą inwazji na Ziemię. (I właśnie wtedy naprawdę cię rażą).[4]
Oczywiście, opowiadania z „książki” znam od dawna, ale przeczytałem je w innych wydaniach (The Father – Thing ostatnio czytałem 13 marca 2018).
Opowiadanie „Ojciec – nie ojciec” po polsku ukazało się wielokrotnie – w drugim tomie opowiadań zebranych Dicka wydanych przez Prószyńskiego pod tytułem „Niby-ojciec” w tłumaczeniu Magdaleny Gawlik. Z tego wydania można dowiedzieć się, że Dick napisał to opowiadanie w roku 1953 (przesłał do agenta 21 lipca 1953 roku), a opublikowane zostało w roku 1954 w grudniowym numerze „Fantasy & Science Fiction”.[5]
Z kolei, opowiadanie „Wojna z Fnoolami” ukazało się w tomie piątym opowiadań zebranych. Pochodzi z roku 1964 – ukazało się w wiosennym numerze „Galactic Outpost”.[6]
Taka ciekawostka – te dwa opowiadania miały swoje adaptacje – jedno filmowe, drugie radiowe.
W 2017 roku Michael Dinner zaadaptował pierwszą historię jako odcinek (siódmy) serialu Philip K. Dick’s Electric Dreams z Gregiem Kinnearem w roli Ojca – nie Ojca.[7]
Z kolei „Wojnę z Fnoolami” wykorzystał Teatr Polskiego Radia do stworzenia świetnego słuchowiska z Piotrem Fronczewskim w roli głównej.[8]
A poniżej zdjęcia omawianego zeszytu.
Philip Dick „Wojna z Fnoolami” – strona druga
„Fenix” 1990, nr 3 (3), s. 1
Philip Dick „Wojna z Fnoolami” – strona jedenasta
Philip Dick „Wojna z Fnoolami” – strona dziewiętnasta
Philip Dick „Wojna z Fnoolami” – ostatnia strona
Jeśli wiecie coś o zeszytach dziewiątym lub czternastym – piszcie.
[1] https://encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Wojna_z_Fnoolami
[2] Philip K. Dick, Ojciec nie-ojciec, „Fenix” 1990, nr 3 (3), s. 1-10
[3] https://www.goodreads.com/book/show/20654550-the-father-thing
[4] Philip K. Dick, Oko Sybilli, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000, s. 398
[5] Philip K. Dick, Czysta gra, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, s. 478
[6] Philip K. Dick, Oko Sybilli, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000, s. 398
[7] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Father-thing